Nadzieja, która rodzi życie. Gyncentrum podsumowuje pierwszy rok rządowego programu in vitro

Demografia alarmuje – przyszłość Polski zagrożona

Wskaźnik dzietności w Polsce w 2025 roku wynosi zaledwie 1,031 – to poziom jeden z najniższych na świecie, niższy nawet niż w Japonii, kraju od lat zmagającym się z dramatycznym starzeniem się społeczeństwa. Dla porównania: współczynnik zapewniający tzw. prostą zastępowalność pokoleń wynosi według najnowszych badań 2,72 – każda kobieta w wieku rozrodczym musiałaby urodzić przeciętnie prawie troje dzieci, by liczba ludności kraju się nie zmniejszała.

Zgodnie z najnowszymi analizami demograficznymi, jeśli trend spadkowy utrzyma się, liczba ludności Polski może spaść do zaledwie 3 milionów3 w ciągu najbliższych 130 lat. To oznacza nie tylko dramatyczne kurczenie się populacji, ale również konsekwencje ekonomiczne, społeczne i geopolityczne, których skutki odczują kolejne pokolenia.

W kontekście rosnącego zapotrzebowania na leczenie niepłodności w Europie, Polska wyrasta na jeden z najbardziej przyjaznych krajów dla par starających się o dziecko. Rządowy program finansowania in vitro nie tylko zapewnia szeroki dostęp do procedur, ale też wyróżnia się na tle innych państw Unii Europejskiej pod względem skali wsparcia i braku kolejek.

Polski program in vitro – obejmujący nawet do 6 cykli – należy do najbardziej kompleksowych w Unii Europejskiej. Dla porównania, w Austrii refundowane są maksymalnie 4 cykle, w Hiszpanii 3, natomiast w Niemczech dostępne jest jedynie częściowe dofinansowanie procedury.

Największą zaletą w Polsce jest brak kolejek – procedury można rozpocząć niemal natychmiast, w przeciwieństwie do wielu krajów, gdzie czas oczekiwania wynosi od kilku miesięcy do nawet 2 lat.

Program, który daje nadzieje

Rządowy program in vitro, uruchomiony 1 czerwca 2024 roku, ma na celu wsparcie par borykających się z niepłodnością poprzez pełne finansowanie procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Program obejmuje refundację kwalifikacji par, obowiązkowych badań oraz wszystkich etapów procedury in vitro, w tym także zabezpieczenie płodności dla pacjentów onkologicznych.

W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie programem, ministra zdrowia Izabela Leszczyna ogłosiła 23 maja 2025 roku przeznaczenie dodatkowych 100 milionów złotych na jego realizację. Podkreśliła również gotowość do dalszego zwiększania środków, aby każda para pragnąca skorzystać z procedury miała taką możliwość.

Gyncentrum – klinika, która przywraca nadzieję

Gyncentrum – ogólnopolska sieć klinik leczenia niepłodności, posiadająca łącznie osiem placówek w Polsce – w Katowicach, Krakowie, Lublinie, Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Częstochowie i Bielsku-Białej – aktywnie uczestniczy w rządowym programie wspierającym zapłodnienie pozaustrojowe, który realizowany jest wyłącznie w trzech ośrodkach: w Katowicach, Krakowie i Lublinie. W tych miastach klinika oferuje dostęp do nowoczesnych procedur in vitro osobom, które wcześniej były wykluczone z leczenia z powodów finansowych, przywracając im realną nadzieję na rodzicielstwo.

Z perspektywy ośrodków Gyncentrum realizujących rządowy program dofinansowania procedury in vitro w Katowicach, Krakowie i Lublinie, obserwujemy ogromne zainteresowanie pacjentów i realny wpływ programu na ich życie. Na dzień 26 maja 2025 roku do programu zakwalifikowano ponad 3000 par, co jasno pokazuje, jak duże jest zapotrzebowanie na wsparcie w leczeniu niepłodności.

Za tymi liczbami stoją prawdziwe ludzkie historie, a efekty programu są wymierne – dotychczas potwierdzono prawie 700 ciąż, a na świat przyszło niespełna 100 dzieci (w tym bliźnięta). Każde narodziny to nie tylko osobisty cud dla rodziców, ale też dowód skuteczności systemowego wsparcia oraz zaangażowania naszych zespołów medycznych.

Widzimy także rosnące zainteresowanie procedurami zabezpieczenia płodności.To dowód na to, że świadomość pacjentów w zakresie planowania rodziny i leczenia niepłodności stale się zwiększa.

Niestety, mimo dużego zapotrzebowania, program nie jest realizowany we wszystkich naszych ośrodkach. Wciąż czekamy na możliwość jego wdrożenia m.in. w Poznaniu i Wrocławiu – dwóch dużych aglomeracjach, gdzie potrzeby pacjentów są równie pilne. Mamy nadzieję, że dostęp do leczenia stanie się wkrótce bardziej równomierny i sprawiedliwy dla wszystkich potrzebujących par w Polsce.

Dr hab. n. med. Anna Bednarska - Czerwińska prof. AŚ, dyrektor ds. medycznych sieci klinik leczenia niepłodności Gyncentrum, podkreśla społeczne znaczenie tego programu:

Jedną z wielu poruszających historii, które pokazują znaczenie publicznie finansowanego leczenia niepłodności w Polsce, jest opowieść o Poli. Dzięki determinacji jej rodziców oraz wsparciu kliniki Gyncentrum udało się spełnić ich marzenie o rodzicielstwie. Mama Poli wspomina trudną i pełną emocji drogę:

Zmiana w podejściu – kto korzysta z programu

Dane z klinik Gyncentrum wyraźnie pokazują istotną zmianę w profilu pacjentów korzystających z programu refundacji in vitro. Coraz więcej par decyduje się na rozpoczęcie leczenia w coraz młodszym wieku – dzięki refundacji nie czekają już na „ostatnią szansę”, jak to bywało kiedyś. Zauważalny jest też znaczący wzrost liczby pacjentek z małych miast i wsi. Coraz częściej zgłaszają się również pacjenci onkologiczni, podejmujący decyzję o zabezpieczeniu płodności przed rozpoczęciem terapii nowotworowej. Widać też pozytywną zmianę społeczną – temat in vitro przestaje być tabu, a coraz więcej osób mówi o nim otwarcie.

Przyszłość leczenia niepłodności w Polsce: systemowe wsparcie, edukacja i równość dostępu

Zdaniem dr hab. n. med. Anny Bednarskiej-Czerwińskiej, skuteczna walka z niepłodnością w Polsce wymaga przede wszystkim długofalowej, systemowej strategii, która zagwarantuje wszystkim parom równy dostęp do nowoczesnych metod leczenia.

Kluczowym elementem skutecznej opieki nad pacjentami jest również kompleksowa diagnostyka i leczenie przyczynowe. Prof. Czerwińska wskazuje na konieczność refundacji badań hormonalnych, obrazowych i genetycznych, a także wsparcia takich dziedzin jak: chirurgia ginekologiczna, immunologia rozrodu, andrologia oraz leczenie hormonalne.

Niepłodność to jednak nie tylko problem medyczny – to także ogromne wyzwanie psychiczne. Dlatego, jak zaznacza prof. Czerwińska, niezbędna jest integracja opieki psychologicznej z całym procesem leczenia.

Wśród najważniejszych postulatów dr hab. n. med. Anny Bednarskiej-Czerwińskiej znajduje się także: